• توسط: aftab در تاریخ : پنجشنبه 1 دی 1390 | 0 دیدگاه
  • بازدید: 879 بازدید

1 – طهارت

با وضو و طهارت بودن در تمام حالات مطلوب و مستجب است مخصوصا در وقت عبادات دعا می باشد و روایاتی است که می گویند انسان در حال طهارت به خدا نزدیک شده و پاکی و معنوی و روحانی را دارا می باشد و روح انسان در حال طهارت استعداد حضور خداوند را دارد . لذا یکی از آداب دعا با طهارت بودن است .

 

امام صادق ﴿ع﴾ در این باره می فرمایند : «مَن طَلَبَ حاجَةً وَ هُوَ عَلی غَیرِ وُضُوءٍ فَلَم تُقضَ فَلا یَلَو مَنَّ اِلا نَفسَهُ .»

«کسی که حاجتی را در حالی که وضو نداشته باشد بخواهد و حاجتش بر آورده نشود ملامت نکند مگر خود را .»

 

2 – رو به قبله دعا کردن

استقبال قبله در بعضی از حالات مطلوب و مستحب و واجب است . در عبارات واجب از قبیل نمازهای واجب ، ذبح حیوان و میت را در قبر گذاشتن رو به قبله بودن واجب است و در بعضی عبادات مستحبه مانند قرآن ، زیارت و دعا کردن رو به قبله بودن مستحب است ولی اعمالی که قبیح است از قبیل تخلی ، رو به قبله و پشت به قبله نشستن حرام است .

بنابراین ، یکی از آداب دعا که از جمله عبادات مستحبّه محسوب می شود رو به قبله بودن مستحب و مطلوب است .

 

3 – مدح و ثنای الهی قبل از دعا

حضرت علی ﴿ع﴾ می فرماید : «السؤالُ بَعدَ المَدحِ ، فَامدَحُوا اللهَ ثُمَّ سَلُوا الحَوائِجَ ، اُثنُوا عَلَی اللهِ عزّوجَلَّ قَبلَ طَلَبِ الحَوائج 1.»

«سوال نمودن بعد از مدح و ثنای الهی است ، پس خدا را مدح کنید سپس حاجت های خود را بخواهید ، خدا را حمد و ثنا کنید پیش از خواستن حاجات .»

 

4 – در اول و آخر دعا صلوات فرستادن

امام صادق ﴿ع﴾ می فرماید : «لا یَزالُ الدعاءُ مَحجُوباً عَنِ السماءِ حَتی یُصَلّی علی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمّدٍ ﴿ص﴾ .»

حضرت امیرالمومنین علی ﴿ع﴾ می فرماید : :«صَلّوُا عَلی مُحمد وَ آلِ مُحمّدٍ فَاِنَّ اللهَ عَزَّوَجَلَّ یَقبَلُ دُعائکُم عِندَ ذِکرِ مُحَمّدٍ وَ دُعاؤُکُم لَهُ وَ حِفظُکُم اِیّاهُ 2.»

«درود فرستید بر محمد و آل محمد همانا خداوند دعای شما را قبول میکند. وقتی که پیامبر را یاد نمودیدو برایشان دعا نموده و عظمت ایشان در نظر شما محفوظ بوده است.»

 

5 – اصرار در دعا

فلسفه ی اصلی دعا اظهار نیازمندی بنده و بی نیازی خدا است،بطوری که از روایات استفاده می شود هر قدر بنده در دعا وسوال خود اصرار ورزد بیشتر به نیازمندی خود،وغنی بودن خداوند اقرار کرده است.روی این اصل در دعا اصرار بنده مطلوب بوده،و هر چه اصرار بنده بیشتر شود به همان اندازه خوش آیند درگاه حق تعالی می باشد و قرآن مجید هم موید این قاعده و معنا می باشد.

امام صادق ﴿ع﴾ می فرماید : «لا یَلِحُّ عَبدٌ مُؤمِنٌ فی حاجةٍ اِلا قَضاها لَهُ 3»

«بنده ی مومن در حاجت خود (از خدا)اصرار نمی کند مگر این که خداوند حاجت او را بر آورده می کند.»

 

6-روزه و دعا

یکی از حالاتی که بنده به خدا نزدیک می شود حالت روزه داری است که خداوند توجه بیشتری به بنده ی روزه دار دارد بطوری که بوی دهان روزه دار پیش خداوند از عطر ومشک خوش آیندتر است زیرا به قول اهل سلوک بنده ی روزه دار با روزه گرفتن و اجتناب از مبطلات روزه ،صفات خدایی در خد ایجاد می کند.

روی همین اثل در روایات داریم که خداوند شکم خالی را دوست داشته و نور خود را در آن متجلی می سازد. به همین لحاظ دعای روزه دار مورد قبول درگاه حضرت احدیت واقع می شود.

رسول خدا ﴿ع﴾ می فرمایند : «یُستجابُ دُعاءُ الصّائمِ عِندَ الاِفطار 4.»

«دعای روزه دار وقت افطار قبول می شود .»

باز آن حضرت در حدیث دیگر دعای چهار طائفه را بسیار مهم می دانند و دعای آن ها مورد قبول حضرت حق واقع می شود که از جمله آنها دعای روزه دار است : «اَربَعةٌ لا تُرَدٌ لَهُم دَعوَةٌ تُفتَحُ لَها اَبوابُ السَّماءِ وَ تَصیرُ اِلی العَرشِ : دُعاءُ الوالدِ لِوَلـَدِهِ ، وَ المَظلوُمِ عَلی مَن ظَلَمَهُ ، وَ المُعتَمِرِ حَتّی یَرجَعَ وَ الصّائمِ حَتّی یَفطُرَ 5. »

«چهار طائفه است که دعای آنها رد نمی شود و درهای آسمان برای آن دعاها گشوده شده و تا عرش می رسد : دعای پدر برای فرزندش ، دعای مظلوم  علیه ظالم ، دعای عمره کننده تا مراجعتش ، دعای روزه دار تا افطار نماید.»

 

7 – قرائت قرآن قبل و بعد از دعا

انسان در حاله خواندن قرآن توجه خدا را جلب نموده و مورد مهر و لطف حضرت حق قرار می گیرد . لذا هر جه از خدا بخواهد بر آورده می شود .

امام صادق ﴿ع﴾ می فرمایند : «مَن قَرَأَ مِأَةَ آیَةٍ مِن اَیِّ القُرآنِ شاءَ ثُمَّ قالَ سَبعَ مرّاتٍ «یا اللهُ» فَلَو دَعا عَلَی الصُّخورِ فَلَقَها 6.»

«کسی که صد آیه از هر جای قرآن بخواند و پس از آن هفت مرتبه «یا الله» بگوید اگر به سنگ های سخت دعا نماید آنها را می شکافد . »

 

8 – دعا بعد از نماز های واجب

از امام صادق ﴿ع﴾  روایت شده که آن حضرت در تفسیر آیه شریفه  «فَاِذا فَرَغتَ فَانصَب وَ اِلی رَبِّکَ فَارغَب  7» فرمودند: «اِذا فَرَغتَ مِن الصَّلواتِ المَکتُوبَةِ فَانصَب اِلی رَبّکَ فِی الدُّعاءَ وَ ارغَب اِلَیهِ فِی المَسئَلَةِ فَیُعطیکَ . »

«وقتی که از نماز واجبی فارغ شدی خود را برای دعا به سوی پروردگارت آماده کن و رغبت نما به سوی او در سوال کردن پس آنچه خواسته ای به تو عطا می کند .»

 

9 – دعا بعد از صدقه

از رسول خدا ﴿ص﴾ روایت شده که آن حضرت فرمودند : «اُطلُبُوا الدّعاءَ بَعدَ الصّدقةِ فاِنَّها جُناحُ الاِستِجابَةِ 8.»

«دعا را بعد از صدقه طلب کنید زیرا در این موقع امید استجابت دعا هست»

 

10 – دعا بعد از بسم الله

رسول خدا ﴿ص﴾ فرمودند : «لا یُرَدُّ دُعاءٌ اَوَّلُهُ بِسمِ اللهِ الرَّحمن الرَّحِیمِ 9.»

«دعایی که اولش «بسم الله» باشد هرگز رد نمی شود .»

 

11 – دعا با انگشتر عقیق و فیروزه

از امام صادق ﴿ع﴾ روایت شده است که فرمودند : «ما رُفِعَت کَفُّ اِلیَ اللهِ عزَّوَجَلَّ اِلَیهِ کَفًّ فیها خاتَمُ عقیقٍ 10.»

«بلند نشده دستی به سوی خدا محبوب تر از دستی که در او انگشتری از عقیق باشد .»

و نیز امام صادق ﴿ع﴾ به نقل از پیامبر خدا ﴿ص﴾ فرمودند : «قالَ اللهُ سُبحانَهُ إنی لَاَستحیی مِن عَبدٍ یَرفَعُ یَدَهُ وَ فیها خاتمُ فِضَّةٍ فیروزجَ فَاَرُدَّها خائِبَةً 11.»

  «خداوند عزوجل فرمودند : من حیا می کنم از بنده ای که دستش را بلند کند (برای دعا) و در آن انگشتری نقره از فیروزه باشد ، پس من آن دست را محروم برگردانم .»

 

12 – پنهان دعا کردن

عبادت سرّی و پنهانی در مستحبات ارزش بسیار دارد و از ناحیه شرع مقدس در قرآن و احادیث به عبادت های سرّی تاکید شده ، چون عبادت سرّی دارای خلوص بیشتر و خالی از ریا می باشد و عبادت خالص و خالی از ریا دارای روح قربت بوده ، و مورد قبول حق تعالی می باشد . اما در عبادات واجب بخصوص در مواردی که اتهام به ترک واجب بوده باشد که در این وقت به جهت رفع اتهام و مصالح دیگر ، علنی و آشکارا بودن عبادت مطلوب است .

از جمله عبادات مستحبه دعا است که سرّی بودنش مطلوب بوده و امید قبولی در آن بیشتر می باشد . خداوند سبحان در قرآن به این نکته اشاره نموده و می فرماید :

«اُدعُوا رَبَّکُم تَضَرُّعاً و خُفیَةَ» ، «خدای خود را بخوانید با حالت تضرع و مخفیانه و پنهان .»

امام موسی بن جعفر ﴿ع﴾ فرمودند : «دَعوَةُ العَبدِ سِرّاً دَعوَةٌ واحدةٌ تَعدِلُ سَبعینَ دَعوَةً علانیةً 12.»

«دعای بنده در خلوت و پنهان گرچه یک دعا است ولی برابر هفتاد دعای آشکار است .»

و امام رضا ﴿ع﴾ می فرماید : «دَعوَةٌ تُخفیها اَفضَلُ مِن سَبعینَ دَعوَةً تُظهِرُها 13.»

«یک دعای پنهانی بهتر از هفتاد دعای علنی و آشکار است .»



1  - بحارالانوار ، ج10 ، ص 113

2  -  بحارالانوار ، ج 93 ، 312

3  - همان ، ص 309

4  -  وسایل الشیعه ، ج 7 ، ص 106

5  -  بحارالانوار ، ج 93 ، ص 354

6  - همان ، ص 318

7  - سوره انشراح ، آیه 7 و 8

8  -  بحارالانوار ، ج 93 ، ص 349

9  -  همان ، ص 313

10  -  همان ، ص 321

11  - همان

12  - همان ، ص 318

13  - همان ، ص 340